Waarom je niet naar het WK in Qatar moet kijken

Stel je voor. Je zet de tv aan en er begint net een programma dat je nog nooit hebt gezien. Tijdens de intro zegt de voice-over: “Dit programma is mede mogelijk gemaakt door slaven. Als u ernaar kijkt, levert het geld op voor hun slavendrijvers.” Bijna iedereen zou onmiddellijk wegzappen. Maar stel dat we er dit zinnetje aan toevoegen: “Wat u de komende twee uur gaat zien is het Nederlands Elftal, dat speelt op het WK”.

Zou je dan ook weigeren te kijken? Terwijl je hier misschien al jaren naar uitkijkt, Nederland eindelijk weer op een WK? Terwijl je weet dat je vrienden en familie aan de buis gekluisterd zitten en er morgen op werk nergens anders over wordt gepraat?

Dit is het dilemma van veel Nederlanders als het gaat om het WK in Qatar. Ze weten best wat goed en fout is en zijn in principe heus wel tegen schendingen van mensenrechten. Maar als ze er zelf iets voor moeten doen of laten, dan zijn hun principes vaak minder belangrijk dan kijken naar hun favoriete voetbalteam.

En hoe kun je het ze kwalijk nemen? Ze krijgen niet bepaald het beste voorbeeld. Voetballers, bestuurders en multinationals hebben dezelfde instelling van geen daden maar woorden. Er is al ruim een decennium kritiek op Qatar, maar nog geen enkele voetbalbond heeft besloten het toernooi te boycotten. Ajax en PSV maken lucratieve tripjes naar de Golfstaat, James Rodriguez en Toby Alderweireld voetballen er en multinationals staan in de rij om het WK te sponsoren.

Dan is het voor mij als voetbalfan makkelijk om te denken: als niemand iets doet, waarom ik dan wel? In 2018 wist ik echt wel dat het WK in Rusland geen zuivere koffie was, maar ik heb toch bijna geen wedstrijd gemist. Die vier weken eens in de vier jaar, ik geniet ervan.

Maar kort na Putins WK werd mijn kijkplezier in een ander perspectief geplaatst toen ik de documentaire The Worker’s Cup[1]The Worker’s Cup Film. Geraadpleegd 6 oktober 2021, van The Worker’s Cup Film: http://www.theworkerscupfilm.com/zag. Daarin volgen de camera’s verschillende arbeiders die in Qatar infrastructuur aanleggen en stadions bouwen. Ze maken eindeloze werkweken in veertig graden, wonen met tien man in een bezemkast, verdienen niet meer dan een grijpstuiver en kunnen niet terug naar huis. Het schrijnendst is het verhaal van de 21-jarige Kenneth uit Ghana, die graag voetballer wil worden. In zijn thuisland werd hem verteld dat hij zich in Qatar mocht bewijzen bij een club uit de profcompetitie, maar eenmaal daar werd hij in een arbeiderskamp gestopt. Zijn situatie is uitzichtloos, hij kan geen ontslag nemen en niet terug naar zijn vaderland.

Maar dan is er hoop! De sjeiks organiseren een toernooi, ‘The Worker’s Cup’, waarin arbeiders tegen elkaar mogen voetballen en zich kunnen bewijzen voor scouts van profclubs. Vervolgens zien we hoe Kenneth wanhopig probeert uit te blinken, terwijl de steenrijke bazen van Qatar zich er kostelijk mee vermaken. Hoe langer de docu duurde, hoe meer ik het gevoel kreeg dat ik zat te kijken naar een real life versie van The Hunger Games. Ik wist al dat er wat mis was in Qatar, maar dit was de druppel. Ik nam de beslissing: ik ga in 2022 geen wedstrijd, samenvatting of hoogtepunt van dat hele WK kijken. Aan mij gaan deze sjeiks geen cent verdienen.

Toen het er toch op begon te lijken dat Nederland zich ging plaatsen, ging ik alsnog twijfelen aan mijn misschien wel erg drastische maatregel. Een aantal vragen kwam in me op:

1. Ten eerste, is er echt zo veel mist met het WK in Qatar?
2. En is dit WK zoveel erger dan vorige toernooien, zoals die in Rusland in 2018 of Argentinië in 1978?
3. Leidt het WK niet juist tot verbeteringen op het gebied van mensenrechten in Qatar?
4. Werkt het WK niet averechts voor de Qatari, vanwege alle slechte publiciteit?
5. En wat kan de voetbalwereld nou doen aan de problemen daar? Sport en politiek staan toch los van elkaar?
6. Bovendien, inmiddels is het toch te laat? De stadions zijn af en het WK gaat door. Wat kunnen we er nu nog aan doen?
7. Als ik ervoor kies om straks niet te kijken, dan maakt dat toch helemaal geen verschil?
8. En Nederland dan? Nu we eindelijk weer meedoen aan een WK, moet ik dat toch zien?

Op elke vraag hoopte ik een geruststellend antwoord te vinden, maar na me in elk onderwerp te verdiepen blijf ik bij m’n besluit. Ik zal je meenemen in mijn denkproces, misschien zul je me begrijpen. En als je in de winter van 2022 toch die tv aanzet en niet wegzapt, dan is dat jouw keuze. Ik hoop alleen dat je die keuze weloverwogen maakt. Daar kan dit boek bij helpen.

Aanvullende artikelen

In de afgelopen jaren hebben we op Buitenkant Voet al een aantal artikelen geschreven over het WK in Qatar:

 

References

References
1 The Worker’s Cup Film. Geraadpleegd 6 oktober 2021, van The Worker’s Cup Film: http://www.theworkerscupfilm.com/