Welke landen zijn het meest geschikt als WK-gastheer?

De afgelopen jaren hebben wij flink wat kritiek gehad op de gastlanden van het WK. Om daar nu eens een positieve draai aan te geven, willen wij een aantal suggesties doen voor landen die het meest geschikt zijn voor het mondiale toernooi.

Je moet toch flink in je geheugen graven om een WK te vinden dat aan een geschikt land werd gegeven. In november gaan we naar het – ahum – nogal omstreden Qatar. Vier jaar geleden sloeg het toernooi zijn kamp op in het ook niet altijd gezellige Rusland, waar onder andere LHBTI-rechten niet bestaan. In 2014 werden we verwelkomd door Brazilië, waar talloze huizen werden vernietigd om stadions te kunnen bouwen, en waar protesten hardhandig werden (en worden) neergeslagen. Vier jaar dáárvoor vond de FIFA het een goed idee om Zuid-Afrika financieel leeg te trekken.

Met Duitsland had het WK van 2006 an sich een mooi gastland: de democratie werkt naar behoren, de journalistiek kan zijn werk doen, en mensenrechten zijn best wel belangrijk. Dat er enkele hooggeplaatsten, zoals Franz Beckenbauer, niet helemaal okselfris bleken bij de toewijzing van het toernooi, was wel een vieze vlek op het geheel.

Maargoed, we gaan vooruit kijken. In 2026 krijgen we een monstertoernooi, waarbij 48 landen gaan strijden in Canada, Verenigde Staten en Mexico. Dat klinkt als een flink gebied voor een toernooi, en dat klopt ook wel. Hemelsbreed liggen de speelsteden Montreal (Canada) en Mexico-Stad (Mexico) zo’n 3.730 kilometer van elkaar verwijderd. Dat is ruwweg evenveel als de hemelsbrede afstand tussen Amsterdam en de Iraakse hoofdstad Bagdad.

Voor 2030 is er nog geen beslissing gevallen, maar enkele groepen landen hebben de handen ineen geslagen om een bid voor te bereiden. Zo wil Marokko wederom een poging doen, nadat ze naast de organisatie van het WK in 2026 grepen. Ook Spanje en Portugal hebben zich al duo aangemeld. Verder is er een Zuid-Amerikaanse groep met Argentinië, Chili, Paraguay en Uruguay, en een Balkanclub bestaande uit Bulgarije, Griekenland, Roemenië en Servië.

Maar laten we los van de landen die zich al hebben aangemeld eens kijken naar welke landen er ‘geschikt’ zijn.

Welke landen zijn ‘geschikt’?

Als je kritiek hebt op Qatar als gastland van het WK, is één van de reacties: Maar er is geen perfect land. Dat kunnen wij alleen maar beamen. Als je kijkt naar het financiële plaatje, vallen al veel van de ruim 200 landen op de wereld af.

Daarnaast zou je kunnen kijken naar welke landen een democratie hebben, welke de ‘juiste’ normen en waarden hebben en welke er een ‘voetbalcultuur’ hebben. Zo loop je al snel het risico om je Westerse bril op te zetten, waardoor alleen nog de usual suspects zoals Duitsland, Frankrijk, Spanje, Italië en Groot-Brittanië in aanmerking komen. Maar voor een WK moet je verder kijken dan je neus lang is.

Daarom hebben we zelf een aantal ranglijsten bekeken, en laten we iets subjectiefs of ondefinieerbaars als ‘voetbalcultuur’ of ‘fatsoenlijk’ buiten beschouwing.

Wanneer is een land ‘geschikt’?

Om ons oordeel te baseren op één ranglijst leek ons wat te kort door de bocht, dus hebben we er drie geraadpleegd. De World Press Freedom Index gaat over persvrijheid, de Global Freedom Score kijkt naar burgerrechten en politieke rechten en de Democracy Index beoordeelt in hoeverre een land een democratie is. Van alle drie de ranglijsten hebben we de editie uit 2021 bekeken.

Een land is – volgens ons – geschikt als het minimaal een voldoende scoort op persvrijheid, een vrij land is en minstens een gedeeltelijke democratie is. Guyana voldoet aan twee van de drie eisen (een vrij land en gedeeltelijke democratie), maar volgens de World Press Freedom Index zitten ze qua persvrijheid in een problematische situatie. Dus vallen ze voor ons af.

Nog even ter vergelijking: Qatar staat op de genoemde ranglijsten respectievelijk 128e (‘moeilijke situatie’),  gedeeld 76e (‘niet vrij’) en 114e (‘autoritair regime’).

Welke landen blijven er over?

Uiteindelijk blijven er 41 landen over. Daarbij hebben we niet gekeken naar hoeveel stadions een land heeft, maar wel over de capaciteit. De FIFA schrijft voor dat elk stadion minimaal 40.000 mensen kwijt moet kunnen, maar wij verlagen dat naar 25.000. Dat doen we om twee redenen: ten eerste zijn er, zeker op een WK met 48 landen, ook wedstrijden waar een kleiner stadion afdoende is. Ten tweede zou een stadion, als dat nodig is, uitgebreid kunnen worden. Daarbij hopen we op een slimme oplossing: een uitbreiding die zo gebouwd is, dat hij makkelijk ongedaan te maken is na het toernooi.

Daardoor vallen er toch nog een aantal af, zoals Costa Rica, Cyprus, Estland, IJsland, Jamaica, Kaapverdië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Slovenië, Slowakije, Suriname, Taiwan, Trinidad en Tobago, en Tsjechië.

Dus nu het antwoord op grote vraag: Welke landen zijn geschikt als WK-gastheer?

Noorwegen

World Press Freedom Index: goed (gedeeld 1e)
Global Freedom Score: vrij (2e)
Democracy Index: volledige democratie (1e)

Op basis van de drie ranglijsten is Noorwegen het beste land. Op voetbalgebied scoren de Noren iets minder. Ze beschikken namelijk slechts over één stadion met meer dan 25.000 stoelen, dus zullen ze moeten samenwerken met hun Scandinavische vrienden.

Finland

World Press Freedom Index: goed (2e)
Global Freedom Score: vrij (gedeeld 1e)
Democracy Index: volledige democratie (3e)

Finland is na Noorwegen het beste land, ze scoren hetzelfde op de Freedom Score, maar staan een fractie lager op de andere twee ranglijsten. Helaas is Finland niet echt een voetballand, al beschikken ze wel over één prima stadion: het Olympisch Stadion in hoofdstad Helsinki.

Zweden

World Press Freedom Index: goed (3e)
Global Freedom Score: vrij (gedeeld 1e)
Democracy Index: volledige democratie (4e)

Zweden mocht in 1958 al eens een WK organiseren, toen er nog slechts zestien landen meededen. In eigen land verloor de ploeg uiteindelijk de finale, dankzij een piepjong talentje genaamd Pélé. Voor een modern WK heeft Zweden met slechts drie stadions hulp nodig van een paar buren.

Nieuw-Zeeland

World Press Freedom Index: goed (8e)
Global Freedom Score: vrij (2e)
Democracy Index: volledige democratie (2e)

Nieuw-Zeeland is niet alleen een prachtig land om naartoe te reizen, maar ook nog eens een heerlijk land om te wonen. Met de scores op de drie ranglijsten kan het zich meten met de Scandinaviërs. En ook zijn er een aantal stadions met de juiste capaciteit, alleen moeten ze nog geschikt gemaakt worden voor voetbal. In het Oceanische land zijn ze namelijk vooral dol op rugby en cricket.

Denemarken

World Press Freedom Index: goed (4e)
Global Freedom Score: vrij (gedeeld 4e)
Democracy Index: volledige democratie (6e)

Ook Denemarken scoort al jaren hoog op allerlei onderzoeken. Niet alleen op subjectieve waarden zoals levensgeluk, maar ook meer objectieve onderwerpen als persvrijheid en burgerrechten. Je kunt dus met een gerust hard een sporttoernooi organiseren in Denemarken, met twee stadions die de grens van 25.000 mensen halen.

Nederland

World Press Freedom Index: goed (6e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 3e)
Democracy Index: volledige democratie (11e)

Zijn we dan toch daadwerkelijk een ‘gaaf land’? Qua persvrijheid leggen we het af tegen onder andere Costa Rica, en op het gebied democratie moeten we bijvoorbeeld Taiwan en Zwitserland voor ons laten, maar we scoren alsnog prima. En wie droomt er nu niet van WK-wedstrijden in de Johan Cruijff Arena, de Kuip en het Philips Stadion? Ervaring hebben ‘we’ al, dankzij het EK2000, dat we samen met onze zuiderburen mochten organiseren.

Ierland

World Press Freedom Index: goed (12e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 4e)
Democracy Index: volledige democratie (7e)

Ierland heeft verrassend veel stadions die geschikt zijn – of kunnen worden – voor een WK. Het grootste is Croke Park met een capaciteit van 82.300. En gelukkig zit het met de persvrijheid, burgerrechten en democratie ook goed in Ierland. Dus het zou leuk zijn, zeker nadat het Aviva Stadium toch géén EK-stadion werd in 2020, als ze samen met hun buren uit Groot-Brittanië een serieuze gooi doen naar de WK-organisatie. Al focussen ze zich voorlopig op het EK 2028.

Zwitserland

World Press Freedom Index: goed (10e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 5e)
Democracy Index: volledige democratie (9e)

St Jacobs Park was in 2008 al het decor van enkele bijzondere EK-wedstrijden. Zo won Guus Hiddinks Rusland van het Nederlands Elftal, en haalde Duitsland ten koste van Turkije de finale door een goal in de negentigste minuut. Maar ook het WK streek al eens neer in het alpenland. In 1954 pakte West-Duitsland uiteindelijk het goud door het Hongarije met onder andere de legendarische Ferenc Puskas te verslaan. Wanneer mogen de moderne voetbalsterren acte de presence geven op een Zwitsers WK?

Canada

World Press Freedom Index: voldoende (14e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 3e)
Democracy Index: volledige democratie (12e)

Dan naar een land dat nog geen WK organiseerde, maar dat wel gaat doen. Canada is namelijk – zoals eerder al benoemd – een van de gastheren voor het WK2026. Het bewijs dat de FIFA soms nog voor een land kiest dat financieel sterk genoeg lijkt én (pers)vrijheid en democratie weet te waarborgen. Het grootste stadion in het Noord-Amerikaanse land is het Commonwealth Stadion met een capaciteit van 61.000 mensen.

Uruguay

World Press Freedom Index: voldoende (18e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 3e)
Democracy Index: volledige democratie (13e)

Basiskennis voor de voetballiefhebber: het allereerste WK werd in 1930 georganiseerd in Uruguay. Het gastland won destijds het toernooi waar dertien landen aan deelnamen, door in de finale te winnen van Argentinië. Bijna honderd jaar later zou het Estadio Centenario nog steeds geschikt zijn voor een WK-finale. Het Zuid-Amerikaanse land scoort prima op alle lijsten.

Duitsland

World Press Freedom Index: voldoende (13e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 7e)
Democracy Index: volledige democratie (15e)

Duitsland is één van de weinige landen dat het mondiale voetbaltoernooi al twee keer mocht organiseren, al was de eerste keer de eer aan West-Duitsland. De kans is dan ook groot dat er over een jaar of tien weer gekozen gaat worden voor onze oosterburen. En waarom niet? Des te meer kans op revanche voor de verloren finale in ’74.

Australië

World Press Freedom Index: voldoende (25e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 4e)
Democracy Index: volledige democratie (9e)

Meer en meer omarmt Australië het voetbal. Het zou dan ook een mooi signaal zijn als dit Oceanische land zich kandidaat gaat stellen voor de organisatie van het WK. Stadions zijn er, al zullen enkele uitgebreid en/of aangepast moeten worden. Het grootste gevaar komt in elk geval niet van de overheid, maar van de beruchte diersoorten die gevaarlijk, giftig of zelfs dodelijk kunnen zijn.

Portugal

World Press Freedom Index: goed (9e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 5e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (28e)

Sinds de eeuwwisseling zijn onze ‘vrienden’ uit Portugal altijd aanwezig op een eindtoernooi, of dat nou Europees of mondiaal is. In 2004 waren ze gastheer van het EK, maar een WK is nog niet naar het Zuid-Europese land gegaan. Op de democratie valt weliswaar iets aan te merken, maar toch zijn de mensenrechten er goed geregeld. En met de stadions zit het ook wel snor, al kunnen ze de hulp van hun Spaanse oosterburen wel gebruiken.

Oostenrijk

World Press Freedom Index: voldoende (17e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 8e)
Democracy Index: volledige democratie (20e)

Het is voor de huidige generatie misschien ondenkbaar, maar ooit werd Oostenrijk derde op een WK. Op het toernooi van 1954 in buurland Zwitserland verloor uiteindelijk in de halve finale van de uiteindelijke kampioen West-Duitsland (6-1) en won vervolgens van Uruguay (3-1). De Oostenrijkers beschikken over enkele prachtige stadions, en kunnen eventueel de krachten bundelen met Zwitserland of Duitsland.

België

World Press Freedom Index: goed (11e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 5e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (36e)

Laten we het niet meer hebben over de naïeve poging van Nederland en België om het WK binnen te halen. We kijken vooruit, België is ook prima geschikt als organisator, ondanks de gedeeltelijke democratie en de vele op waarheid gebaseerde grappen over de staat van de snelwegen van onze zuiderburen. Kylian Mbappé, Jude Bellingham en Alphonso Davies in het Jan Breydelstadion, make it happen!

Groot-BrIttanië

World Press Freedom Index: voldoende (33e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 8e)
Democracy Index: volledige democratie (18e)

Er zijn genoeg grappen te maken over het feit dat het voormalige wereldrijk aan de andere kant van de Noordzee ‘slechts’ op plek 33 staatin de World Press Freedom Index. Maar laten we het erop houden dat de Britten goed genoeg scoren om een WK te organiseren, iets wat Engeland zelf al deed in 1966. Is it coming home?

Spanje

World Press Freedom Index: voldoende (29e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 11e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (24e)

Precies veertig jaar geleden streek het circus al eens neer in Spanje. En stadions als Camp Nou, Santiago Bernabeu en Mestalla verdienen een of meerdere WK-wedstrijden. Zoals al eerder geopperd, zou een samenwerking met Portugal voor een Iberisch WK prachtig zijn. Wij verheugen ons er nu al op.

Frankrijk

World Press Freedom Index: voldoende (34e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 11e)
Democracy Index: volledige democratie (22e)

Veel mensen zullen zich het wonderschone Franse team herinneren dat op eigen grond het WK won. Maar al in 1938 mochten de Fransen het mondiale toernooi organiseren. De kwartfinale bleek het eindstation, de latere wereldkampioen Italië was te sterk. De kans is vrij groot dat Frankrijk nog eens een WK mag organiseren.

Zuid-Korea

World Press Freedom Index: voldoende (42e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 18e)
Democracy Index: volledige democratie (16e)

Een herhaling van het WK 2002, een samenwerking van Zuid-Korea en Japan, is met onze criteria niet mogelijk. Japan scoort namelijk op persvrijheid ‘problematisch’. Zuid-Korea heeft de boel wel op orde. En met maar liefst 31(!) stadions met een capaciteit van minimaal 25.000 kunnen de Koreanen het ook prima alleen af.

Italië

World Press Freedom Index: voldoende (41e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 11e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (31e)

Misschien dacht je: ik mis nog een groot Europees (voetbal)land. Maar Italië scoort kennelijk niet erg hoog. Maar een herhaling van 1934 en 1980 behoort zeker tot de mogelijkheden. Ook omdat er genoeg stadions zijn die aan de capaciteitseisen voldoen, al kunnen een aantal wel een goede renovatie gebruiken.

Verenigde Staten

World Press Freedom Index: voldoende (44e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 18e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (26e)

Naast Canada blijkt ook de VS een prima keuze van de FIFA voor het WK van 2030. Ondanks de kanttekeningen zijn de scores goed genoeg, en er zijn zat stadions. De toenemende populariteit van het voetbal heeft het grote land veel goed gedaan, met een tweede WK als beloning. Een derde is eventueel iets voor de verre toekomst.

Botswana

World Press Freedom Index: voldoende (38e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 29e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (30e)

Ook het Afrikaanse continent is vertegenwoordigd, en wel door Botswana. Het land staat op het moment van schrijven 148e op de wereldranglijst, en deed nog nooit mee aan een WK. Maar op basis van de scores lijkt het geschikt om een WK te organiseren. Daarnaast heeft het Zuid-Afrikaanse land twee stadions waar minimaal 25.000 mensen in kunnen.

Zuid-Afrika

World Press Freedom Index: voldoende (32e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 22e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (44e)

Cynisch genoeg is Zuid-Afrika niet meer alleen op basis van de drie ranglijsten een geschikte WK-gastheer, maar ook omdat ze al ervaring hebben. En de stadions zijn er ook al. De financiële situatie hebben we niet meegenomen in de beoordeling, maar los daarvan kan Zuid-Afrika dus best een WK organiseren. Maar laten we het toch maar niet doen, aangezien het land nog aan het bijkomen is van de editie van twaalf jaar geleden.

Namibië

World Press Freedom Index: voldoende (24e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 24e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (55e)

En zo blijven we in zuidelijk Afrika. Ook Namibië scoort namelijk goed, al is het verder geen voor de hand liggend land voor een WK. Het voordeel is wel dat de kosten eventueel gedeeld kunnen worden met buurlanden Botswana en Zuid-Afrika, die ook aan de eisen voldoen. Wel is er nog aandacht nodig voor de stadions, aangezien de capaciteit niet hoog is.

Ghana

World Press Freedom Index: voldoende (30e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 19e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (56e)

Ghanese voetbalfans zullen nog wel eens wakkerschrikken van de penalty die Asamoah Gyan nam in de kwartfinale van het WK 2010. Na een handsbal van Luis Suarez kon de spits van Ghana vanaf elf meter de winnende goal maken, maar hij faalde. Geen unieke halve finale voor een lid van de Afrikaanse voetbalbond. Wat zou het mooi zijn als de trotse Ghanezen hun land kunnen laten zien door een WK te mogen organiseren.

Roemenië

World Press Freedom Index: voldoende (48e)
Global Freedom Score: vrij (gedeelde 18e)
Democracy Index: gedeeltelijke democratie (61e)

Samen met Bulgarije, Griekenland en Servië heeft Roemenië een bod klaarliggen voor het WK van 2030. En voor wat betreft het land van Gheorghe Hagi zit het met de mensenrechten in elk geval redelijk goed. Daarnaast kunnen onder meer CFR Cluj en Universitatea Cluj hun stadion ter beschikking stellen voor een paar wedstrijden. Nu nog een leuk team kunnen formeren om niet kansloos voor eigen publiek af te gaan.