Dat hele Nederlands Elftal moet gewoon een keer kapot, jongens

Ja echt, het is mooi geweest en hetzelfde liedje staat al veel te lang op repeat. Het enige wat ons vaderlandse voetbal kan redden is totale vernietiging, zodat we daarna alles weer vanaf nul op kunnen bouwen. Daarom is het fantastisch dat we het WK niet halen.

Elf jaar geleden was het eigenlijk al een drama, toen Marco van Basten het eerst een tijdje met Romano Denneboom en Dave van den Bergh had geprobeerd en we daarna één van de schandaligste WK-wedstrijden ooit afwerkten tegen Portugal. We waren toen nog zo goed dat Ruud van Nistelrooy op de bank zat, terwijl Wesley Sneijder, Arjen Robben en Robin van Persie in de kracht van hun leven verkeerden. Maar we hadden ook een centraal duo bestaande uit André Ooijer en Joris Mathijsen, waardoor de verdediging zo fragiel was als de trainerscarrière van Ruud Gullit. De gouden tijden waren voorbij.

Na Portugal-Nederland was het twee jaar niks, ons team deed in niets denken aan de aanvallende, verzorgd spelende ploegen van weleer. Toch wonnen we op het EK van 2008 als underdogs van zowel Italië als Frankrijk, maar vervolgens gingen we roemloos ten onder tegen het Rusland van Guus Hiddink (die toen nog een tactisch meesterbrein genoemd mocht worden).

De illusie, deel 1

Die leuke potjes tegen Italië en Frankrijk leken de stuiptrekkingen van een stervend voetballand, totdat Bert van Marwijk ons plotseling naar de finale van het WK in Zuid-Afrika leidde. Maar terwijl wij (terecht) trots waren op onze tweede plaats, zag de rest van de wereld de voltooiing van de transformatie die tegen Portugal in 2006 was ingezet: het mooi voetballende, aanvallende Oranje bestond niet meer. We waren een schopploeg geworden die alleen met uiterst pragmatisch voetbal er nog een leuk resultaat uit kon persen.

Bovendien was de enige tegenstander van formaat die we toen versloegen Brazilië, hoewel het Brazilië van 2010 één van de zwakste Seleção’s van de laatste decennia was. De andere landen die van ons verloren tijdens onze ‘heroïsche’ zegetocht? Denemarken, Japan, Kameroen, Slowakije en Uruguay (dat ook vrij matig was en alleen door list en bedrog van Ghana had gewonnen). We zagen onszelf weer als wereldtoppers, maar dat was volledig ten onrechte.

In 2012 werden we uit de droom geholpen door Denemarken, Duitsland en Portugal, we werden roem- en puntloos laatste in de poule. Het was (tot gisteravond?) het dieptepunt van onze Nederlandse voetbalgeschiedenis. Zelfs het rampzalige WK van 1990 was een minder groot drama, want daar hebben we het tenminste nog weleens over. Het EK van 2012 hebben we met z’n allen uit ons geheugen verbannen.

En dat is niet slim, want dat toernooi gaf precies weer hoe de nieuwe verhoudingen liggen: wij stellen helemaal niets voor. Tijdens de kwalificatie voor het WK van 2014 bleek dat tijdens iedere inspiratieloze en doodsaaie wedstrijd weer. Het Nederlandse voetbal, dat werd alleen nog buiten onze landsgrenzen gespeeld.

De illusie, deel 2

Maar toen was er Louis van Gaal, wiens genialiteit er voor zorgde dat iedereen die ons definitief had afgeschreven toch nog begon te twijfelen. Alleen het nog zakelijker voetballende Argentinië kon ons verslaan, want ja, zij hadden Messi. En in onze hoofden, onze door prachtig voetbal, (bijna-)successen en heerlijke voetballers verwende kaaskoppen, begon de illusie weer te ontstaan. We konden simpelweg nog niet accepteren dat het Nederlandse voetbal al ergens rond 2006 een stille dood gestorven was en dus grepen we de successen van 2014 aan om onszelf opnieuw voor de gek te houden: we telden echt nog wel mee, toch?

Louis van Gaal zelf wist dat we helemaal niet meer meetelden. Net voor het toernooi in Brazilië had hij eindelijk de conclusie getrokken: wat hij ook probeerde, mooi, Nederlands voetbal spelen zat er met zijn spelersmateriaal gewoon niet in. Als hij geen radicale maatregelen zou nemen, zou het WK een herhaling van 2012 worden. Van Gaal was slim, bedacht een systeem met vijf verdedigers en counterde iedereen weg. Meer dan dat zat er gewoon niet meer in.

Kritiek op de KNVB is er genoeg de laatste jaren, maar ze hebben in ieder geval hun best gedaan om de illusie die ontstond tijdens het WK van 2014 weg te nemen. De laatste jaren zijn bar, we missen twee grote toernooien op rij, zelfs Danny Blind kreeg het niet meer aan de praat…

Nu kunnen we eigenlijk maar één ding doen, namelijk wat we tien jaar geleden al hadden moeten doen: accepteren dat we nu van het niveau Wales of Griekenland zijn. Europese middenmoot die af en toe een groot toernooi kan halen en kan proberen de Poulefase te overleven. Soms een uitschieter omhoog kan maken. Maar we zijn geen wereldtop meer. Dennis Bergkamp is nu Vincent Janssen, Edgar Davids is Georginio Wijnaldum, Jaap Stam is verdomme Karim Rekik. Onze basisspelers speelden altijd in de absolute wereldtop, maar voetballen nu bij Watford, Hertha BSC en Brighton & Hove Albion.

Onze nieuwe status

Het is klaar. Het is voorbij met de pret. We hebben het leuk gehad aan de top en de wereld heeft van ons voetbal genoten, maar we spelen geen hoofdrol meer. We zijn figuranten. Bovendien hebben we momenteel geen enkel talent dat ook maar in de buurt van het niveau van Arjen Robben lijkt te kunnen komen.

Daarom is het zo ongelooflijk pijnlijk om rond iedere interland van Oranje, hoe uitzichtloos de situatie ook is, de Tom Egbersen van deze wereld te zien praten alsof het Nederlands Elftal nog iets te zoeken heeft op het hoogste internationale podium. Dat we slechts met 4-0 verloren uit bij Frankrijk, met tien man nota bene, was een godswonder, maar bij Egbers en het gros van zijn collega’s kwam het aan als een mokerslag. In welk parallel universum leven zij?

Ja, ooit was er een geweldige tijd waarin de hele wereld onze manier van voetballen (tevergeefs!) na wilde doen en we het ene weergaloze talent na het andere produceerden, maar nu leven we in een tijd waarin we moeten hopen dat één of andere Luxemburgse aanvaller van Go Ahead Eagles in vorm is tegen Zweden. Dat laatste is helaas nog niet doorgedrongen tot de meeste Nederlandse voetbalvolgers.

Alles kapot

En daarom is het zo belangrijk dat we volledig kansloos ten onder zijn gegaan in onze miezerige, inspiratieloze strijd om het WK te halen. Want misschien dat dat er eindelijk voor zorgt dat we ons er met z’n allen bij neerleggen dat de voetbalsport de laatste decennia vooruitgang geboekt heeft en dat De Hollandse School volledig achterhaald is, onze kweekvijvers voor talent zijn opgedroogd en de angst die ons oranje tenue inboezemde veranderd is in medelijden.

Alles moet kapot, zodat we op de smeulende ruïnes kunnen beginnen met het opbouwen van een nieuwe voetbalidentiteit. We hebben lang genoeg in het verleden geleefd, de blik kan nu weer richting de toekomst. Met een jonge coach die visie heeft (die hebben we in Nederland niet, dus waarom niet een keer een buitenlander?), zonder Sneijder, Robben en Van Persie en met een bak vers bloed is het mogelijk om over een jaar of tien weer eens leuk mee te doen op een eindtoernooi.

Hoe hardnekkig het waanbeeld rond ons Nederlands Elftal, ons Oranje, Onze Jongens, ook is, twee gemiste toernooien en drie jaar belabberd voetbal moeten dat beeld toch wel voorgoed uiteen kunnen doen vallen. Zo niet, dan wordt het de komende jaren alleen nog maar erger.