De UEFA-lijst: Hoe groot zijn onze problemen?

Het is inmiddels een paar weken geleden dat we onze laatste deelnemer uit een Europees toernooi geknikkerd zagen worden. Met afstand was PSV de beste van de zes Nederlandse ploegen die meededen dit seizoen. Er wordt vaak geroepen dat ‘wij’ niet meer meetellen en tickets van de Champions League en/of de Europa League gaan verliezen. Maar hoe zit het nu eigenlijk?

In Nederland is het sowieso enorm hip om zuur te doen over Nederlands voetbal. Maar sinds kort vinden we het helemaal geweldig om onszelf te vergelijken met Azerbeidzjan of Liechtenstein. Wie het hardst en vooral het ‘origineelst’ kan zeiken over de prestaties van PSV, Ajax, Feyenoord en alle andere clubs die de afgelopen jaren hebben meegedaan in Europa, wint het internet.

Maar wat heeft het voor zin om te schreeuwen over de schade aan je auto zonder dat je weet wát er beschadigd is? Precies.

De UEFA-coëfficiëntenlijst ziet er vrij ingewikkeld uit. Het is niet zo makkelijk als de ranglijst van een gewone competitie, waarbij een overwinning of een gelijkspel directe invloed kan hebben. Helemaal omdat er gekeken wordt naar vijf seizoenen in plaats van naar één seizoen. Hoog tijd dus om de code van de coëfficiënten te kraken.

Momenteel wordt de top-5 gevormd door respectievelijk Spanje, Duitsland, Engeland, Italië en Portugal. Nederland staat een Route 66-lengte achter op de grote competities, op plek tien. Maar het goede nieuws is dat ‘we’ dit seizoen geen plek meer zakken. De vijf clubs uit Tsjechië (het enige ‘actieve’ land dat onder ons staat) hebben momenteel 36,5 punten behaald, gedeeld door vijf komt dit op 7,3 punten uit. In de laatste vijf seizoenen – inclusief het huidige – komt daarmee de voorlopige eindscore op 32,925. Mocht Sparta Praag, de enig overgebleven deelnemer, alle Europese wedstrijden winnen en daarmee de Europa League veroveren, dan komt het seizoenstotaal voor Tsjechië op 49,5. Gedeeld door vijf is dit 9,9, waardoor de eindscore op 35,525 uitkomt. Net een fractie minder dan de 35,563 van Nederland.

Er is een kans dat je de vorige alinea met gefronste wenkbrauwen hebt zitten lezen. Want hoe werkt de puntentelling nu eigenlijk? Daar moet je even goed induiken, dus dat heb ik voor jou als trouwe lezer gedaan. Elke deelnemende club kan punten verdienen voor zijn land (of beter gezegd: voor zijn competitie). De ‘basisregel’ voor het hoofdtoernooi is: twee punten voor een overwinning, één voor een gelijkspel. Bij wedstrijden in de voorronde krijg je de helft van deze punten (dus één of een half). En dit geldt voor het resultaat dat na negentig óf na honderdtwintig minuten op het scorebord staat. Penalty’s tellen niet mee, dus PSV en Atlético Madrid pakten ieder twee punten (twee remises) in hun onderlinge tweekamp.

Dan zijn er ook nog bonuspunten te verdienen. In de Champions League krijg je die voor het behalen van de groepsfase (vier punten), de laatste zestien (vijf punten), de kwartfinale (één punt), de halve finale (één punt) en de finale (één punt). Bij de Europa League worden de extra punten gegeven voor het behalen van de kwartfinale (één punt), halve finale (één punt) en finale (één punt).

Een rekenvoorbeeld om het – hopelijk – iets duidelijker en concreter te maken. PSV was direct geplaatst voor het hoofdtoernooi van de Champions League, Ajax moest beginnen bij de derde voorronde. Dat mislukte, dus daalden de Amsterdammers af naar de Europa League. Ook Go Ahead Eagles, Vitesse en AZ zaten in één van de voorrondes van de EL. FC Groningen was als enige direct geplaatst voor dat hoofdtoernooi. Zoals bekend is er inmiddels geen enkele Nederlandse club meer actief in Europa.

Schermafbeelding 2016-04-02 om 12.42.53

Schermafbeelding 2016-04-02 om 12.39.00

In totaal haalden de Nederlandse clubs dus 34,5 punt, gedeeld door de zes deelnemers is dit 5,750. Over vijf seizoenen staan we dus momenteel nog op de tiende plaats van de UEFA-lijst. Maar als er alleen naar dit seizoen gekeken zou worden, zakken we naar de dertiende plek.

De tickets voor het seizoen 2017-2018, waar de clubs dus volgend seizoen voor gaan strijden in de Eredivisie, liggen al vast. Er mag één club naar de poulefase van de Champions League, één naar de derde voorronde van de CL, één naar de poulefase van de Europa League, één naar de derde voorronde van de EL en één naar de tweede voorronde van de EL.

Voor de verdeling van de Europese startbewijzen voor het seizoen erna (dus 2018-2019) wordt gekeken naar de Europese prestaties van volgend seizoen. Het is nu nog wat vroeg om te zien wie er punten voor ons moeten gaan halen, maar PSV en Ajax gaan in ieder geval in (de voorronde van) de CL. Clubs als Feyenoord, FC Utrecht, AZ, Heracles Almelo, Vitesse, PEC Zwolle en NEC mogen in meer of mindere mate hopen op een ticket voor (de voorronde van) de EL.

Zoals gezegd wordt de UEFA-lijst bepaald op basis van het gemiddeld aantal punten van vijf seizoenen. De Europese prestaties van onze clubs in het seizoen 2016-2017 vervangen daarom die uit het seizoen 2011-2012. In dat seizoen scoorde Nederland maar liefst 13,6 punten. Zonder die score komen we dus op 21,963 over vier seizoenen. Schrappen we de punten uit het seizoen 2011-2012 bij alle landen, dan blijft de top-4 intact. Maar Nederland zakt van de tiende naar de veertiende plaats. Turkije, Zwitserland, Tsjechië en Griekenland hebben plotseling een betere uitgangspositie.

Schermafbeelding 2016-04-04 om 17.13.13

Even om het verschil aan te geven: Een veertiende plek betekent weliswaar nog steeds vijf tickets, maar wel minder waardevolle tickets. Namelijk twee voor de derde voorronde van de Champions League, twee voor de derde voorronde van de Europa League en één voor de tweede voorronde van de EL. Geen enkele Nederlandse club zou dus direct geplaatst zijn voor één van de twee Europese hoofdtoernooien in het seizoen 2018-2019. En de prestaties van de laatste jaren tonen aan dat de voorrondes lang niet altijd een makkelijke horde zijn.

Een kleine troost is dat Nederland aan het begin van het seizoen 2016-2017 0,8 punten krijgt. Een deelnemer in de poulefase van de Champions League levert namelijk, zoals eerder gezegd, vier punten op. Gedeeld door de vijf Nederlandse deelnemers komt dit uit op 0,8. Concurrenten Turkije en Zwitserland krijgen deze ‘startbonus’ ook, Tsjechië en Griekenland niet. Overigens kan dit nog veranderen. Als Sparta Praag de Europa League wint én als de winnaar van de CL zich via de competitie direct plaatst voor de poulefase van de CL, krijgt de Tsjechische club een plekje in diezelfde poulefase. Dit heeft weer tot gevolg dat Tsjechië ook de startbonus van 0,8 krijgt. Welke Nederlandse clubs er ook gaan meedoen volgend jaar, ze zullen in ieder geval goed moeten presteren. Anders zijn de Turken, Zwitsers en wie weet dus ook de Tsjechen en Grieken ons voorbij op de UEFA-lijst.

Kortom, er zijn zeker redenen om je zorgen te maken over onze plek op de UEFA-coëfficiëntenlijst en het aantal tickets dat daarbij hoort. De komende twee seizoenen zijn we nog verzekerd van één deelnemer in de poulefase van de Champions League. Maar als de Nederlandse clubs weer afhankelijk zijn van één goed presterend team, zijn we die plek (en die in de poulefase van de Europa League) in 2018-2019 al kwijt. Startbewijzen in bezit houden is al lastig, maar je mag ervan uitgaan dat een startbewijs terugkrijgen nog vele malen moeilijker is.