De beste opvolger voor Blatter: niemand

Sepp Blatter is eindelijk weg en de FIFA is op zoek naar een vervanger. Maar het probleem is niet zozeer degene aan het hoofd van de organisatie, maar de opbouw van die organisatie zelf. Die stamt namelijk nog uit een tijd waarin sport en vooral voetbal een totaal andere rol in de wereld hadden.

Vorige maand werd er een studie gepubliceerd waarin de internationale sportbonden van alle Olympische sporten werden beoordeeld op ‘good governance’. De FIFA kreeg een dramatische score en flink wat kritiek van de onderzoekers, maar scoorde alsnog beter dan bijna alle andere sportbonden. Corruptie en machtsmisbruik zijn alom aanwezig in de sport, een constatering die toch doet twijfelen aan alle praat over ‘reform’ binnen de FIFA. Kijkend naar sportbonden wordt namelijk pijnlijk duidelijk dat die helemaal niet zijn opgebouwd volgens een systeem dat heden ten dage nog werkt.

Quizvraag: wanneer werd de FIFA opgericht? Juist, in 1904. Het ledenbestand bestond toen uit Nederland, België, Frankrijk, Zweden, Zwitserland, Denemarken, Duitsland en… Real Madrid (Spanje had nog geen voetbalbond). De organisatie werd gevestigd in Zwitserland, een lekker onafhankelijk land dat zich niet met voetbalzaakjes bemoeide. Op dat moment was voetbal nog volledig een amateursport, en dat zou nog decennia zo blijven. Het ergste dat FIFA kon verkloten, was het verkeerd organiseren van interlands, maar zelfs daarbij stond eigenlijk helemaal niets op het spel.

Hoe anders is dat nu. In de voetbalsport gaan miljarden om, supporters betalen honderden euro’s per seizoen om wedstrijden te bekijken, landen als Rusland en Kazakhstan gebruiken het voetbal als pr-machine, voetballers inspireren honderden miljoenen mensen wereldwijd, in de Qatarese woestijn sterven duizenden moderne slaven tijdens de bouw van gigantische stadions, de rijksten mensen op ter wereld kopen clubs als speelgoed en meer mensen op aarde kennen Lionel Messi dan Stephen Hawking.

Een verouderd systeem

Natuurlijk is de FIFA sinds 1904 wel heel wat veranderd, maar de hele organisatie is er niet op gebouwd om de gigantische industrie die het voetbal is geworden, op een rechtvaardige manier te leiden. In het huidige systeem zitten 24 mannen, waaronder de President, zonder dat ze aan iemand rekenschap hoeven te geven en met een verkiezingssysteem dat ze kinderlijk eenvoudig naar hun hand kunnen zetten, op een berg geld van 1,4 miljard dollar. Dat is alsof je 24 man in een bankkluis zet zonder dat ooit iemand buiten die 24 man zal weten wat er daar binnen gaat gebeuren. Natuurlijk stoppen die wat biljetjes in eigen zak.

Het alleen in naam democratische systeem van de FIFA, waarin 209 landen, van wereldkampioen Duitsland tot de nummer laatst op de Wereldranglijst Djibouti allemaal net zo veel stem hebben, maar wiens stemmen nooit bekend worden gemaakt en waarvan alleen de voetbalbond, geen enkele club, speler of fan, mag stemmen en waarin de beslissingen van de machthebbers hoogstens gecheckt worden door de FIFA Ethics Committee met door de machthebbers verkozen leden wiens handelen ook geheim blijft, zou prima functioneren bij een amateursportje met wat recreanten die op zondagmiddag een balletje trappen.

Maar dat is voetbal allang niet meer. De hele structuur van de FIFA, en van alle andere sportbonden, is niet meer van deze tijd en zet de deur voor corruptie wagenwijd open. Daarom maakt het eigenlijk niet uit of Prins Ali, sjeik Salman, Tokyo Sexwale, Jérome Champagne of Gianni Infantino (allemaal veteranen binnen de FIFA trouwens) de opvolger van Blatter wordt, de ondemocratische, tot corruptie uitnodigende en vooral op zoveel mogelijk geld verdienen gerichte organisatie blijft gewoon overeind staan.

Wat dan?

De hervormingen en de cultuuromslag zullen waarschijnlijk ook te weinig zijn om hier verandering in te brengen. Eén van de beste ideeën, een onafhankelijk orgaan oprichten om de hervormingen binnen de FIFA in de gaten te houden, dreigt al gekaapt te worden door de grootste sponsoren van de wereldvoetbalbond. Die eisen namelijk een plek in dat orgaan, maar dan blijft er weinig van die onafhankelijkheid over. En de roep om een cultuuromslag klinkt als het van tevoren benadrukken tegen de 24 man in de onbewaakte kluis: “Niet stelen hè!”

Om de kans op misstanden zoals er nu binnen de FIFA zijn (zelfs de degelijke Duitsers zijn corrupt!) zo veel mogelijk te beperken, zou de hele structuur van de FIFA overhoop moeten. Het beste zou dan zijn, zoals wij eerder betoogden, een heel nieuwe wereldvoetbalbond op te richten, wat ook kan is het hele systeem afbreken en opnieuw opbouwen. Met een President die vier of maximaal acht jaar kan blijven zitten, met een ‘kabinet’ en een ‘oppositie’, met stemrecht voor clubs, spelers, trainers, scheidsrechters en idealiter zelfs supporters en zo veel mogelijk transparantie over besluiten, vergaderingen en financiën.

En dan zou het fijn zijn als oud-voetballers en -trainers de burelen van de FIFA zouden bevolken, in plaats van vage bestuurders uit het stenen tijdperk. Geen Blatters meer, geen Champagne’s meer en al helemaal geen Nelson Mandela-lights meer. Niemand aan de macht, maar iedereen aan de macht. Dan zouden Diego Maradona en Opus eindelijk gelijk krijgen.