Jérémy Mathieu, de belichaming van het nieuwe Barça

FC Barcelona won gisteravond dik verdiend de finale van de Champions League. De Spanjaarden voetballen met een elftal dat onder Pep Guardiola nooit had kunnen bestaan. Vooral de aanwezigheid van Jérémy Mathieu was in zijn tijd ondenkbaar geweest.

In de 91e minuut, als reactie op het inbrengen van pinchhitter Fernando Llorente door Juventus, stond ie klaar om in te vallen. Een boom, met rood haar en sproeten. Een man wiens lichaamsdelen te lang lijken en wiens hoofd te groot. Jérémy Mathieu kwam het veld in voor Ivan Rakitic, de stijlvolle Kroatische middenvelder voor de iets minder stijlvolle verdediger uit Luxeuil-les-Bains, een Oost-Frans bergdorpje met nog net zevenduizend inwoners.

Mathieu heeft wel wat weg van Lurch uit The Addams Family, een loyale dienaar die alles over heeft voor zijn meerderen, maar met zijn lompheid soms meer vernielt dan klaarspeelt. Toen hij in de zomer van 2014, als 30-jarige voor liefst 20 miljoen gehaald van Valencia, voor het eerst meetrainde bij FC Barcelona, moeten Messi, Xavi en Iniesta zich kapot geschrokken zijn. Was dit wel een voetballer?

Het Pep Guardiola-tijdperk

In de laatste twee Barcelona-elftallen die de Champions League wonnen, die van 2009 en 2011, had Mathieu nog niet eens op de tribune mogen zitten. In het perfectionistische tiki taka van Pep Guardiola konden alleen de technisch meest begaafde passers hopen op een uitverkiezing. En iedere afwijkende persoonlijkheid moest het veld ruimen – Ronaldinho, Deco, Eto’o, Zlatan Ibrahimovic – alleen de ideale schoonzonen bleven over.

Uiteindelijk leverde dat het volgens velen beste elftal aller tijden op (dat van 2011), volledig bestaande uit sublieme passers die braaf deden wat Pep ze vroeg, maar dit was misschien ook wel het saaiste elftal aller tijden. Eindeloos passten de spelers de bal rond, ondertussen als een computer berekenend waar het gaatje in de defensie van de tegenstander viel, dan daar tussendoor passend en scorend. De ultieme machine was de zielloze Lionel Messi, die in niets menselijk leek, maar eerder het FIFA-voetballertje was waarvan je alle kwaliteiten op 99 had gezet.

Identiteitscrisis

Toen Guardiola, nadat zijn voetbalcomputer in 2012 gehackt was door Roberto Di Matteo’s Chelsea, was vertrokken, verkeerde Barcelona twee jaar lang in een identiteitscrisis. Tito Vilanova, Guardiola’s oude assistent, wilde op dezelfde weg verder gaan maar wist niet zo goed hoe. Een jaar later wilde zijn opvolger Tata Martino juist graag de speelstijl vernieuwen, maar hij wist niet zo goed hoe. De club wist dat het moest vernieuwen, maar leek vastgeroest in het tiki taka-ideaal.

Afgelopen zomer werd met de aankoop van Mathieu alles wat Guardiola had opgebouwd in één keer verwoest. De noeste verdediger is het totaal tegenovergestelde van tiki taka. Ook het aantrekken van het controversiële bijtertje Luis Suárez, het ultieme enfant terrible van de voetbalsport, had onder Pep Guardiola nooit gekund. Maar de nieuwe coach, Luis Enrique, is nou eenmaal geen Pep Guardiola. In tegenstelling tot hem, Vilanova en Martino, is Enrique niet de gentleman van onbesproken gedrag.

Luis Enrique

De grote verdienste van Luis Enrique is dat hij dit Barcelona karakter gegeven heeft. Hij durft te ruziën met megaster Messi, hij durft de ultieme tiki taka-voetballer Xavi te passeren voor nieuweling Rakitic en rond Kerst leek hij nog bijna ontslagen te worden. Eindelijk gebeurde er eens wat bij Barcelona, die club waar iedereen altijd zo eng lief voor elkaar was, als een groep New Agers die heel hard proberen hun frustraties te onderdrukken en constant met een geforceerde glimlach op hun gezicht rondlopen.

Enrique heeft nu een elftal met wat excentriekelingen gebouwd. Je kunt zeggen van Neymar wat je wil, maar hij is geen Average Joe. Luis Suárez is, zoals gezegd, een veelbesproken persoon. En Lionel Messi heeft opeens een sleeve, een modern kapsel en is sinds zijn belastingproblemen en de verloren WK-finale plotseling een mens van vlees en bloed geworden. En dan is er nog Mathieu, de man die, als hij het veld op komt, elke thuis op de bank hangende dertiger met een dad bod doet denken: als het hem gelukt is, had ik ook profvoetballer kunnen worden.

Zo verpersoonlijkt Mathieu het FC Barcelona van nu: een elftal met echte mensen, met echte gevoelens, met wie je kunt meeleven en voor wie je kunt juichen. Niet een perfect afgestelde emotieloze machine die precies doet wat de programmeur heeft opgedragen. Daardoor is het huidige elftal van de Catalanen leuker, onvoorspelbaarder, spectaculairder en misschien zelfs wel beter. Ondanks (of dankzij?) Jérémy Mathieu.

Foto bovenaan: thesun.co.uk.