Het Colombiaanse narcovoetbal van Pablo Escobar

Colombia is niet alleen het land van de legendarische voetballer Carlos Valderrama, maar ook van Pablo Escobar. Deze drugsbaron was de spil in het ‘narcovoetbal’ van de jaren ’80 en ’90. Gerjan vertelt over de alleenheerschappij van Escobar in het Colombiaanse voetbal.

Dubieuze geldschieters aan de top van voetbalclubs. Sinds enkele jaren een beeld dat niet meer weg te denken is in het moderne voetbal. Woensdag berichtte Buitenkant Voet nog over de mysterieuze man achter Bournemouth F.C. Er zijn uiteraard voorbeelden te over. Een totaal onbekende Chinees die ADO overneemt, Abramovich en noem maar op. Veel van die geldschieters willen een speeltje hebben of runnen een voetbalclub naast hun reguliere activiteiten. De belangenverstrengeling ligt er soms wel erg dik boven op. Abramovich heeft korte lijntje naar Gazprom en het Russische bedrijf sponsort op hun beurt Chelsea. In Europa heeft de competitievervalsing inmiddels een behoorlijke omvang gekregen. Het is dat Gazprom zoveel geld in het laatje van de UEFA stopt, anders is het lastig te verklaren dat de Russen zowel de competitie zelf, alsmede Schalke, Chelsea, Zenit en Rode Ster Belgrado sponsoren.

Geaccepteerde belangenverstrengeling en omkoperij. Niets bijzonders in het Colombia van de jaren ’80 en ’90. Hoofdpersoon in die dagen: Pablo Escobar. De roemruchte drugsbaron bouwde een enorm imperium op in de jaren ’80. Op het hoogtepunt van zijn macht had hij 80% van de wereldwijde drugstoevoer naar de VS in handen, zette Fortune en Forbes hem in de lijst van 10 rijkste mensen van onze planeet en liet hij drie presidenten omleggen. Escobar had niet alleen een passie voor geweld (naar schatting 4500 moorden) en politiek (hij zetelde een jaar in het nationale parlement), ook het voetbalspel kon Escobar zeer bekoren.

Dankzij zijn invloed wist Colombia zich in 1990 voor het eerst sinds 28 jaar weer te plaatsen voor het WK. Colombiaanse voetballers kregen wereldfaam en brachten Colombia veel positieve aandacht. Tegelijkertijd functioneerde het voetbal om miljoenen wit te wassen. Geld dat verdiend was met drugshandel. Dankzij deze combinatie van witwaspraktijken, drugstransport (narcotransport), geweld én voetbal ontstond de term ‘narcovoetbal’.

Atlético Nacional uit zijn thuisstad Medellín werd het troetelkindje van de megalomane multimiljonair. Met een toewijding waar menig Russische of Chinese clubeigenaar niet jaloers op hoeft te zijn ‘sponsorde’ hij de ploeg. De term sponsoren is eigenlijk een zeer ambigue term voor wat Escobar deed. Het voetbal was een uitgelezen kans om zijn drugsgeld wit te wassen. In de drugshandel gaan miljoenen om. Welke industrie leent zich nou beter dan het voetbal om al dat bloedgeld wit te wassen?

Escobar wist Zuid- Amerikaanse grootheden naar Colombia te halen en zorgde er voor dat nationale talenten voor Atlético gingen spelen. Gloriejaren voor die club, en het gehele Colombiaanse voetbal, braken aan. Atlético Nacional werd voor het eerst sinds jaren kampioen en wist in 1989 als eerste Colombiaanse ploeg ooit de Copa Libertadores te winnen. Met grote eenvoud wist de nationale ploeg zich vervolgens te kwalificeren voor het WK ’94. In 23 voorbereidingswedstrijden verloor het slechts één keer.

Voetbal was boven zichzelf uitgestegen. Dankzij het prachtige spelletje (en het zwarte geld), kreeg Colombia aanzien in het buitenland en eigenwaarde in eigen land. ‘’Ons land is enorm trots op u’’ kreeg superspits Faustino Asprilla te horen van de Colombiaanse president, ‘’U hebt Colombia een goede naam gegeven’’. In een land dat in die tijd gebukt ging onder armoede was voetbal bij uitstek een manier waardoor mensen even konden ontsnappen aan de realiteit van het dagelijkse leven.

Ook buiten het veld ‘sponsorde’ Escobar vele sociale projecten in Colombia. Zo legde hij enorm veel nieuwe voetbalveldjes aan in grote steden en liet hij zelfs hele wijken herbouwen. In waar ouders niet is staat waren om eten voor hun kinderen te kopen, maakte dit een enorm verschil. Ook zorgde Pablo Escobar, hoe bizar het ook klinkt, voor relatieve veiligheid in vele wijken van Medellín. In een tijd waarin niemand zich bekommerde om grote groepen mensen, kon Escobar stabiliteit garanderen. Mede dankzij deze veiligheid en filantropie verafgoodden veel, met name arme, Colombianen Escobar in die tijd.

Naast Faustino Asprilla kende Atlético Nacional in die tijd nog meer bekende namen. René Higuita bijvoorbeeld, werd vooral bekend vanwege zijn legendarische redding en zijn lichamelijke verbouwingen. Ook nam hij het initiatief om bij Pablo Escobar op bezoek te gaan in de gevangenis en daar met het nationale team een potje voetbal te spelen, toen hij in 1992 tijdelijk vast zat. Dan is er die andere Escobar; Andrés. Zijn verhaal werd wereldberoemd in Latijns- Amerika en zelfs daarbuiten. Het lot was hem ongunstig gezind. Tijdens het WK van 1994 maakte hij een eigen doelpunt waardoor Colombia uitgeschakeld werd in de eerste ronde, nadat de verwachtingen torenhoog waren. Bij thuiskomst, zijn verdriet verdrinkend in een nachtclub, wordt Andrés neergeschoten. Naar verluidt roept de moordenaar bij elk schot “Gol, gol, gol……” 12 keer.

Bijna twee decennia duurde het imperium van Pablo Escobar. Zijn brute daden werden hem vaak vergeven. ‘’Als de ogen het niet zien, voelt het hart het ook niet’’, is een gevleugelde uitspraak uit die tijd. Begin jaren ’90 liep de spanning met de formele autoriteiten op.

Presidentskandidaat Luis Galán pleitte voor uitlevering van drugsleiders aan de VS. Zijn campagne was sterk. Escobar liet hem ombrengen. En plein public, tijdens een campagnetoespraak, was te zien hoe het vuur op hem geopend werd met een mitrailleur. Galáns’ opvolger, César Gaviria, ontsnapte aan de dood toen Escobar een bom liet plaatsen op een lijnvlucht waar Gaviria aan boord zou zijn. Uiteindelijk ging hij als door een wonder niet aan boord. 110 andere mensen hadden dit geluk niet. Een offensief van de overheid samen met de Verenigde Staten dat vijftien maanden duurde, leidde uiteindelijk tot de dood van de drugsbaron.

De dood van de twee Escobars betekende ook een neergang van het Colombiaanse narcovoetbal. De drugsbendes moordden elkaar uit en werden door de regering keihard aangepakt. De onbegrensde mogelijkheden raakten op, dankzij het wegvallen van het drugsgeld. Voor Atlético Nacional braken magere jaren aan en het zou tot 2014 duren voordat Colombia zich weer zou kwalificeren voor een WK. Dit keer zonder de hulp van een criminele donor. Colombia is er weer bovenop, en hoe!

In 2010 maakten Jeff & Michael Zimbalist een documentaire over het narcovoetbal getiteld ‘De twee Escobars’. Een aanrader!

Foto bovenaan: hulkshare.com