De 3 grootste voetbalnetwerken ter wereld in kaart gebracht

Red Bull, de Pozzo’s en de Abramovichen van deze wereld worden steeds machtiger in het voetbal. Wij brachten hun uitgebreide netwerken in kaart. Dit zijn geen voetbalclubs, dit zijn multinationals.

abramovich-roman_si

In één van mijn eerste artikelen op Buitenkant Voet schreef ik over voetbalimperiums, multinationals die clubs opkopen en die clubs degraderen tot filialen, waartussen ze spelers heen en weer schuiven. In dat stuk beschreef ik uitgebreid wat daar mis mee is en hoe de voetbalwereld er wellicht over tien jaar uitziet als niemand er wat aan doet. Met FC Fly Emirates en Etihad United in de Champions League-finale. In dit stuk geen oordelen en doemsvoorspellingen meer, maar feiten. Dit zijn de grootste voetbalimperiums in kaart gebracht.

De Pozzo-familie

Goud: moederclub Udinese. Rood: opgekochte clubs Watford en Granada. Groen: Granada's satellietclub Hercules Alicante.

Goud: moederclub Udinese. Rood: opgekochte clubs Watford en Granada. Groen: Granada’s satellietclub Hercules Alicante.

 

Eigenaren: de familie Pozzo, met Giampaolo Pozzo aan het hoofd.
Gezamenlijke spelerwaarde (via Transfermarkt.de): €675,075.000.

Het duidelijkste voetbalimperium is dat van Giampaolo Pozzo, die in 1986 Udinese kocht en furore maakte met zijn strategie om tientallen talenten tegelijk in te kopen, de meeste te verhuren, en er een paar pareltjes uit te vissen. Kocht in 2009 FC Granada en in 2012 FC Watford. In 2013 ging Granada Segunda División-club Hercules Alicante gebruiken als club om overbodige spelers te stallen.

Udinese
Het vlaggenschip van de Pozzo’s, de club die vóór de aankoop van Granada en Watford soms ruim honderd contractspelers had, die verhuurd werden aan tal van clubs. De beste talenten worden uitverkoren om bij de Italiaanse subtopper te spelen. Is na dit seizoen boegbeeld Antonio Di Natale kwijt, maar heeft met Luis Muriel, Piotr Zielinksi, Bruno Fernandes en Allan alweer een volgende generatie klaar staan.

FC Granada
Heeft steeds minder spelers die direct van Udinese afkomstig zijn onder contract staan. Na vijf jaar is de stabiele middenmoter in de Primera División nu ook actief met scouten in Zuid-Amerika en Spanje zelf, om talenten klaar te stomen voor de moederclub. Eigenaar Quique Pina is ondertussen bezig zijn invloed bij Hércules Alicante uit te breiden.

FC Watford
De Italiaanse invloed is bij Watford het duidelijkst. Giampaolo’s zoon Gino zwaait de scepter en de hele trainersstaf is Italiaans, met Giuseppe Sannino aan het hoofd. Verder spelen er vijf Italianen en nog eens zes spelers uit het Udinese-netwerk. De Pozzo’s willen Watford zo snel mogelijk in de Premier League krijgen, maar dat gaat dit seizoen nog niet lukken.

Hércules Alicante
Na een mislukt avontuur in de Primera División in 2011 zit deze club in zware financiële problemen. Granada-eigenaar Quique Pina wilde de club wel helpen door vijf van zijn spelers aan de club te verhuren. De Spaanse bond rook onheil, maar na een onderzoek bleek er niets onrechtmatigs te zijn aan de samenwerking tussen de twee Spaanse clubs.

Het Red Bull-imperium

Goud: moederclub Red Bull Salzburg. Rood: opgekochte/opgerichte clubs RasenBallsport Leipzig, New York Red Bulls, Red Bull Brasil en Red Bull Academy Sogakope. Groen: Salzburgs satellietclub FC Liefering

Goud: moederclub Red Bull Salzburg. Rood: opgekochte/opgerichte clubs RasenBallsport Leipzig, New York Red Bulls, Red Bull Brasil en Red Bull Academy Sogakope. Groen: Salzburgs satellietclub FC Liefering

 

Eigenaar: energiedrankenfabrikant Red Bull, geleid door Dietrich Mateschitz.
Gezamenlijke spelerwaarde (via Transfermarkt.de): €67, 250.000.

Dietrich Mateschitz, de man die de wereld veroverde met energiedrank, heeft een gigantisch marketingnetwerk opgezet in allerlei sporten. Ook het voetbal is niet veilig voor Mateschitz. Vlaggenschip Red Bull Salzburg was de eerste, maar nu zit Red Bull ook in Duitsland, de VS, Brazilië en Ghana. Red Bull Leipzig, de Duitse variant, moet op termijn meedoen in de Bundesliga en wellicht de Champions League. Deze voetbalmultinational heeft dan niet zo’n enorm spelerskapitaal, maar is wel het extreemste voorbeeld van clubs die verworden tot filialen van een bepaald merk.

Red Bull Salzburg
Het vlaggenschip, dat steeds sterker wordt en dit seizoen imponeerde in de Europa League. Salzburg verhuurt hier en daar spelers aan New York en Leipzig, maar opereert vrij onafhankelijk dankzij satellietclub FC Liefering. Is sinds 2005 eigendom van Mateschitz en sindsdien dé club van Oostenrijk. Een Oostenrijkse club zal echter nooit mee kunnen doen om de hoogste Europese prijs, vandaar dat RasenBallsport Leipzig op termijn het nieuwe vlaggenschip zal worden.

RasenBallsport Leipzig
Bivakkeert nu nog in de Dritte Liga, maar maakt een goede kans om te promoveren. Omdat Duitse clubs niet naar een merk vernoemd mogen worden, koos Red Bull voor RasenBallsport (kortweg RB). Kiest bewust voor jonge talenten en wordt (net als Red Bull Salzburg) geleid door technisch directeur Ralf Rangnick, oud-coach van onder meer Schalke 04 en VfB Stuttgart. Moet op termijn het speerpunt van Red Bull worden.

New York Red Bulls
Sinds 2006 deel van de Mateschitz-familie. De club van Thierry Henry, Tim Cahill en Péguy Luyindula. In het verleden speelden ook Rafael Márquez, Juninho Pernambucano, Juan Pablo Ángel, Frank Rost en de grote Ronald Waterreus en Dave van den Bergh hier. Een echte lange termijn visie lijkt te ontbreken, New York Red Bulls lijkt alleen te bestaan voor de pr die ontstaat als je oud-wereldsterren (en Ronald Waterreus) in een Red Bull-shirt hijst. Zit momenteel achter Ashley Cole, Xavi en Didier Drogba aan.

Red Bull Brasil
Red Bull Salzburg haalde hier nog niet veel spelers vandaan, maar verdediger André Ramalho lijkt het eerste succesverhaal te worden. Deze club uit São Paulo werd in 2007 opgericht en is sindsdien opgeklommen tot de tweede divisie, waar het bovenin meedoet. Het team is een mix van ervaren krachten en jonge talenten, waar het Red Bull-imperium in de toekomst veel goede spelers uit hoopt te filteren.

Red Bull Academy Sogakope
De Nederlander Sipke Hulshoff coacht dit team dat momenteel in de tweede divisie van Ghana voetbalt. Ook hier hoopt Red Bull grote talenten te vinden en die naar Salzburg of Leipzig te kunnen sturen. Vooralsnog is dat niet gelukt, maar de hoop is gevestigd op de zeventienjarige Raphael Dwamena die nu in de jeugd van Salzburg speelt.

FC Liefering
Dit is waarom Red Bull Salzburg zo weinig spelers naar Leipzig of New York stuurt. FC Liefering, een Oostenrijkse tweede divisionist die ook uit Salzburg komt, is de club waar Salzburg haar talenten dumpt. André Ramalho speelde er eerst een jaar, voordat hij klaar was voor het echte werk. Liefering bestaat sinds 2012 en heeft momenteel zes jongelingen van Red Bull Salzburg onder contract staan.

Het Russische netwerk

Goud: moederclubs Chelsea en Zenit Sint-Petersburg. Rood: opgekochte club Vitesse. Blauw: door Gazprom gesponsorde clubs Schalke 04 en Rode Ster Belgrado. Groen: Middlesbrough, dat samenwerkt met Chelsea. Wit: Doyen Sports.

Goud: moederclubs Chelsea en Zenit Sint-Petersburg. Rood: opgekochte club Vitesse. Blauw: door Gazprom gesponsorde clubs Schalke 04 en Rode Ster Belgrado. Groen: Middlesbrough, dat samenwerkt met Chelsea. Wit: Doyen Sports.

 

Eigenaren: Roman Abramovich in samenwerking met Gazprom
Gezamenlijke spelerwaarde (via Transfermarkt.de): 889,925.000 (met Doyen erbij oplopend tot ruim 1,3 miljard)

Nu wordt het ingewikkeld. De voetbalimperiums van Roman Abramovich (Chelsea, Vitesse) en Gazprom (Zenit Sint-Petersburg, Schalke 04, Rode Ster Belgrado) zijn duidelijk, maar wie beter kijkt ziet dat deze twee Russische grootmachten samen één netwerk vormen. Gazprom sponsort Chelsea sinds 2012 en toen Zenit onlangs een nieuwe coach zocht was Vitesse-coach Peter Bosz plotseling in beeld. Toeval?

Nee. Dit zijn tekenen van een voetbalnetwerk dat vanuit het Kremlin diep de voetbalwereld in rijkt. Vooral Gazprom heeft sterke banden met de Russische regering, zo probeerde Vladimir Putin persoonlijk Manuel Neuers transfer van Gazproms Schalke 04 naar Bayern München in 2011 te voorkomen. Dit Russische netwerk heeft via Abramovich ook connecties met Jorge Mendes’ enorme voetbalbedrijf Doyen Sports,  waardoor bijvoorbeeld Dusan Tadic en Adam Maher indirect ook deel uitmaken van dit netwerk.

De Russen vliegen veel meer onder de radar dan de Pozzo’s en Red Bull, ze schuiven niet zo duidelijk met spelers en directeuren, maar wie goed kijkt ziet de aanwijzingen. Voorlopig lijken de Russen dit netwerk verder en verder uit te breiden (zo werd Gazprom in september officieel partner van de FIFA en hoofdsponsor van het WK 2018), voordat ze er echt gebruik van gaan maken.

Chelsea
Roman Abramovich’ speelgoed. De Russische oliemagnaat spendeert honderden miljoenen en heeft via zijn vrienden Merab Jordania en Aleksandr Chigirinskiy in Vitesse nu een ideale club om zijn talenten te stallen. Ook de vriendschap tussen Chelsea-trainer José Mourinho en Middlesbrough-coach Aitor Karanka wordt benut door talenten bij Boro te planten. Bovendien investeert Abramovich met Mourinho’s manager Jorge Mendes in spelers (waaronder Ricky van Wolfswinkel en Stijn Schaars), waardoor ook Mendes’ machtige Doyen in de Rus zijn dure smartphone staat. En dan is er natuurlijk de samenwerking met Gazprom.

Zenit Sint-Petersburg
De kroonjuweel van Gazprom, dat eigenaar is van de club. Het Russische gasbedrijf pompt ook geld in Schalke 04 en Rode Ster Belgrado, maar Zenit handelt niet met die clubs. De Russen blijven low profile. Wat ze wel doen is spelers uit Jorge Mendes’ netwerk kopen, zoals Axel Witsel en Hulk in de zomer van 2012 (samen voor 95 miljoen euro). Ook Danny is er één van Mendes. Zo en via Gazproms sponsordeal met Chelsea zijn de Russen van Sint-Petersburg en de Londenaren verbonden. Logisch dat Abramovich en Chigirinskiy Vitesse’s Peter Bosz voorstelden als nieuwe coach voor Zenit.

Doyen Sports
Het machtige imperium van Jorge Mendes. Natuurlijk zijn Zenit en Chelsea niet zijn enige klanten, ook Dmitri Rybolovlev’s AS Monaco (waarvan links met Abramovich en Gazprom niet bekend zijn), Real Madrid en Benfica bellen de Portugees graag. Maar Mendes en Abramovich investeerden in het verleden via shady bedrijven wel samen in heel wat spelers van Sporting Lissabon, waaronder dus Schaars en Van Wolfswinkel. Om makkelijk aan goede spelers te komen moet je vrienden zijn met de Doyen-baas, en Abramovich lijkt hard op weg om Mendes’ beste maat te worden.

Vitesse
Eigendom van Abramovich’ vriend Chigirinskiy en overduidelijk de plek waar alle Chelsea-talenten gestald worden. Momenteel zijn het er vier. Daarnaast haalde Chelsea afgelopen zomer Marco van Ginkel naar Londen en kwam met Zakaria Labyad een speler uit het Doyen-netwerk naar Arnhem. De ambitie van Vitesse is om de beste van Nederland te worden, maar die ambitie lijkt ondergeschikt aan de wensen van hoofdkantoor Chelsea.

Schalke 04
Heeft Gazprom als hoofdsponsor. De inmenging van het Kermlin bij de Duitser bereikte in 2011 zijn hoogtepunt toen Putin zelf belde om te vertellen dat ze Manuel Neuer een beter contract moesten bieden. Schalke heeft ook een samenwerkingsdeal met Zenit, met als doel de jeugdopleiding van de Russen te verbeteren met kennis van de wonderkindfabriek in Gelsenkirchen. Schalke stalde in 2011 Anthony Annan bij Vitesse. Verhandelde nooit spelers met Zenit.

Rode Ster Belgrado
Gazprom redde de roemruchte Servische club in 2010 van de ondergang door een flinke sponsordeal aan te bieden. Veel verder lijken de bemoeienissen niet te gaan, sindsdien vertrok geen enkele speler van Rode Ster naar één van de andere clubs in dit netwerk. Deze club produceerde in het verleden sterren als Dragan Dzajic, Nemanja Vidic, Dejan Stankovic en de grote Marko Pantelic, dus wellicht hoopt Zenit op deze manier ooit een nieuw Servisch toptalent te vinden.

Middlesbrough
Deze ver afgegleden Engelse club hangt ook nog aan het Russische netwerk. Hoofdcoach Aitor Karanka is bevriend met José Mourinho sinds hun gezamenlijke tijd bij Real Madrid, en dus gunt de Portugees zijn Spaanse collega wat Chelsea-talenten. Momenteel zijn dat Kenneth Omeruo (oud-ADO) en Nathaniel Chalobah. Hoe deze samenwerking zich in de toekomst zal ontwikkelen is de vraag.

Conclusie

Er is een aantal machtige concerns actief in de voetbalwereld, met verschillende filialen in verschillende landen. Dit is een doorn in het oog van de FIFA, maar voorlopig valt er weinig aan te doen. Alles is rechtmatig. De gevolgen voor de voetbalwereld kunnen groot zijn. Wat zal er bijvoorbeeld gebeuren als Granada en Udinese elkaar in de Europa League zouden treffen? En hoe zou jij het vinden als je favoriete club plotseling wordt opgekocht door Red Bull?

Het laatste woord is hier duidelijk nog niet over geschreven, maar de ethische haken en ogen laat ik in dit artikel grotendeels links liggen. Het is belangrijk om te begrijpen hoe de netwerken in elkaar zitten, hoe de samenwerking tussen verschillende clubs werkt en wie er aan de touwtjes trekken. Dat is nu hopelijk verduidelijkt.